پروژه غدیر در شهر ایوان، استان ایلام، در شرایطی شکل گرفت که بخشهایی از ساختمان، از جمله اسکلت و در برخی قسمتها دیوارچینی، پیش از آغاز فرآیند طراحی مجدد اجرا شده بود. از اینرو، پروژه بیش از آنکه طراحی یک ساختمان از نقطه صفر باشد، به مسئلهی بازطراحی و بازتعریف یک ساختار موجود تبدیل شد.
در مواجهه با چنین پروژهای، نخستین پرسش، شناسایی مسئله است؛ اینکه طراحی جدید قرار است چه مشکلاتی را برطرف کند و چگونه میتوان میان عملکرد، کیفیت فضایی و ارزشهای معماری تعادل برقرار کرد.
بر همین اساس، فرآیند طراحی پروژه غدیر با بازخوانی وضعیت موجود و شناسایی ظرفیتها و محدودیتهای آن آغاز شد.
نمای اصلی پروژه غدیر حاصل بازطراحی پوستهی ساختمان و بازتعریف رابطهی میان بازشوها، بالکنها و سطوح نماست. ترکیب صفحات روشن، قابهای تیره و بافت آجری در کنار حضور عناصر سبز، به نما تنوع و عمق بصری بخشیده است.
سازماندهی جدید بازشوها با هدف افزایش نورگیری و تقویت ارتباط فضاهای داخلی با محیط بیرون شکل گرفته و بالکنهای کوچک فلزی نیز بهعنوان واسطهای میان فضای داخلی و نمای ساختمان عمل میکنند. در بخش بالایی، توجه به خط آسمان و فرم متفاوت حجمها، به خوانایی بیشتر نمای پنجم و سیلوئت ساختمان کمک کرده است.
فضای داخلی؛ نشیمن و آشپزخانه
در فضای داخلی، طراحی بر ایجاد فضایی روشن، یکپارچه و آرام متمرکز شده است. قرارگیری نشیمن، غذاخوری و آشپزخانه در یک فضای پیوسته، امکان ارتباط بیشتر میان عملکردهای مختلف خانه را فراهم کرده و نور طبیعی ورودی از جبههی نما، کیفیت فضایی آن را تقویت میکند.
پالت رنگی خنثی در کنار متریالهایی مانند چوب و سنگ، فضایی گرم و معاصر ایجاد کرده است. در طراحی سقف و جزئیات داخلی نیز خطوط ساده و هندسی، هماهنگی بصری میان بخشهای مختلف فضا را شکل میدهند.
یکی از محورهای اصلی بازطراحی، بازتعریف ارتباط میان فضاهای داخلی، مسیرهای دسترسی و نمای ساختمان بود. در این راستا، دستگاه راهپله با هدف ایجاد ارتباط بصری و فیزیکی بیشتر بازخوانی شد و برای طبقات بالاتر، بازشوهایی متناسب با این رویکرد در نظر گرفته شد.
ورودیها و سازمان فضایی طبقات نیز مورد بازنگری قرار گرفتند. پلکان و ورودی ثانویه و غیرضروری واحد همکف حذف شد و نظام ورود به طبقات و عرصهبندی فضاها ساماندهی شد.
در جبههی نما، سازمان پنجرهها تغییر کرد تا ضمن افزایش نورگیری، ارتباط بهتری میان فضای داخلی و چشمانداز بیرونی شکل بگیرد. همچنین با اضافه شدن یک بالکن کوچک فلزی در مقابل اتاقها، امکان حضور سبزینگی در مجاورت فضای داخلی فراهم شد؛ عنصری که علاوه بر ایجاد کیفیت بصری، به تقویت ارتباط میان فضای زندگی و محیط بیرون کمک میکند.
از دیگر اقدامات، کاهش ابعاد فضای سرویس در جبههی نما، چه در طول و چه در ارتفاع، و اختصاص فضای آزادشده به یک تراس کوچک و پنجرهی جدید برای دستگاه راهپله بود.
یکی از نکات مهم در این مرحله، پرهیز از جوشکاری و مداخلات سازهای اضافی و حفظ پایداری سازهی موجود بود. در کنار این موضوع، خط آسمان و نمای پنجم ساختمان نیز بهعنوان بخشی از کلیت معماری پروژه مورد توجه قرار گرفت.
در نهایت، مجموعهی این تصمیمها به شکلگیری پوستهای انجامید که تلاش میکند میان عملکرد، نور، منظر، فضای سبز، سازه و بیان معماری تعادل برقرار کند.
پروژه غدیر نمونهای از مواجههی دوباره با یک ساختار موجود است؛ جایی که طراحی نه از ساختن یک فرم از ابتدا، بلکه از شناخت مسئله، بازخوانی ظرفیتهای موجود و اصلاح تدریجی آنها آغاز میشود.
موقعیت: ایران، ایلام، ایوان
سال طراحی: ۱۴۰۰
زیربنا: ۴۶۲ مترمربع
مساحت زمین: ۱۸۰ مترمربع
کارفرما: آقای منصوری
معمار: احسان ختار
شبیهسازی و رندرینگ: محمد حسین رحمتی
گروه معماری: استارک
